SPG-9

SPG-9 - 73 mm działo bezodrzutowe konstrukcji radzieckiej wprowadzone do uzbrojenia ZSRR w latach sześćdziesiątych. Znajduje się również w wyposażeniu m.in. jednostek Wojska Polskiego (pod nazwą ciężki granatnik przeciwpancerny SPG-9) od 1968 r. oraz innych państw byłego Układu Warszawskiego. Nazwa broni jest skrótem od stankowyj protiwotankowyj granatomiot, a cyfra 9 oznacza jej numer w katalogu fabrycznym. Działo jest przeznaczone do zwalczania opancerzonych wozów bojowych, niszczenia i obezwładniania siły żywej oraz środków ogniowych nieprzyjaciela.

SPG-9 to broń nieautomatyczna, bezodrzutowa, zawierająca kombinowany (bezodrzutowo-rakietowy) układ miotający. Efekt bezodrzutowości podczas strzału uzyskano stosując otwarty wlot lufy (w kształcie dyszy), umożliwiający wypływ części gazów prochowych do tyłu (w kierunku przeciwnym do ruchu pocisku).

Działo składa się z: lufy z zamkiem, podstawy trójnożnej, elektrycznego mechanizmu odpalającego oraz przyrządów celowniczych. Na lufie (niewzmocnionej, gładkoprzewodowej) umieszczono m.in.: stały uchwyt do przetaczania broni, muszkę, wspornik z ramką celownika i suwak, ochraniacz zabezpieczający celowniczego przed poparzeniem od nagrzanej lufy podczas prowadzenia ognia, mechanizm wyciągający tuleję ładunku miotającego po strzale oraz elementy elektrycznego mechanizmu odpalającego. Do lufy zamocowano zamek w kształcie dyszy z mechanizmem otwierająco-zamykającym.

Podstawa trójnożna ma regulowany rozstaw nóg, umożliwiając zmianę wysokości linii ognia od 390 do 700 mm. Na niej znajduje się mechanizm kierunkowy i podniesieniowy. Do działa bezodrzutowego stosuje się celownik mechaniczny i optyczny PGO-9 0 4-krotnym powiększeniu i kącie widzenia 10° , mocowany do wspornika lufy. Do odpalenia naboju wykorzystuje się elektryczny mechanizm odpalający, którego generator wraz z urządzeniem spustowym i bezpiecznikiem (przed strzałami przypadkowymi) znajduje się w podstawie. Ponadto w skład tego mechanizmu wchodzi urządzenie stykowe oraz blokujące, uniemożliwiające odpalenie naboju w przypadku, gdy zamek nie jest całkowicie zamknięty.

Do strzelania z broni są stosowane naboje scalone odłamkowe OG-9W o masie 5,5 kg, przeciwpancerne kumulacyjne PG-9W o masie 4,4 kg, a także ćwiczebne przeciwpancerne (z pociskiem bojowym lub elaborowanym materiałem obojętnym), treningowe i szkolne o masie 4,4 kg. Pocisk z dodatkowym napędem rakietowym zostaje wystrzelony z granatnika za pomocą prochowego ładunku miotającego (startowego) z prędkością początkową 435 m/s. Na początkowym odcinku toru lotu włącza się silnik rakietowy, który zwiększa prędkość pocisku do 700 m/s. W czasie strzału za działem powstaje strefa niebezpieczna w kształcie wycinka koła o promieniu 30 m i kącie rozwarcia 90°.

Wersję działa oznaczoną SPG-9N wyposażono w noktowizor, a SPG-9D (D - desantowy) - w jarzmo z kołami mocowane do tylnej części lufy. Zmodernizowaną odmianę SPG-9 oznaczoną SPG-9M wyposażono m.in.: w celownik PGOK-9, składany chwyt do przetaczania działa oraz teleskopową nogę przednią podstawy trójnożnej, zapewniającą kąt ostrzału działa w płaszczyźnie pionowej do 18°, natomiast wersję SPG-9DM - zmienione w stosunku do SPG-9D jarzmo z kołami, które jest mocowane do wspornika tylnych nóg trójnoga.

Podstawowe dane taktyczno-techniczne SPG-9 i SPG-9M (różnice w nawiasie):

masa działa z celownikiem optycznym,

bez jarzma z kołami - 47,5 kg (49,7 kg)

masa podstawy trójnożnej - 12 kg (12,5 kg)

masa jarzma z kołami - 14,5 kg (14,8 kg)

długość broni - 2,11 m

szerokość w położeniu bojowym - 0,99 m (1,055 m)

wysokość w położeniu bojowym - 0,8 m (0,82 m)

kąt ostrzału w płaszczyźnie:

pionowej (bez przestawiania trójnogu)

- od -3° do +7° (od -3° do +18°)

poziomej - 30°