AK-230 okrętowy zestaw artyleryjski -
fotografia - Muzeum Marynarki Wojennej w
Gdyni
Radziecki okrętowy zestaw artyleryjski kalibru 30 mm, opracowany w biurze
konstrukcyjnym OKB-43 pod kierunkiem S. A. Charykina. Prace
rozpoczęto w 1956 r., prototyp powstał w 1958 r., rok później zakończono
badania poligonowe, a w 1960 r. rozpoczęto próby morskie zestawu,
zamontowanego na kutrze rakietowym projektu 305. We wrześniu 1962 r.
zestaw (wraz ze stacją radiolokacyjną M-104 Ryś) przyjęto do uzbrojenia
armii ZSRR. Był on instalowany na radzieckich jednostkach pływających
(krążownikach projektu 68 bis, dużych okrętach ZOP projektu 57A,
małych okrętach ZOP projektu 1159T, kutrach rakietowych
projektu 205, 206 i ich odmianach) oraz polskich: okrętach desantowych
projektu 770, 771 i 776, ścigaczach ZOP projektu 912M i okrętach
szkolnych projektu 888. Dla tratowców projektu 257A, 266, 1252 i
1265 opracowano zestaw AK-230 w wersji małomagnetycznej, oznaczonej
AK-230M. Produkcję obu typów zestawów zakończono w 1984 r.
Zestaw AK-230 składa się z: dwóch armat NN-30 (skonstruowanych przez A.
E. Nudelmanowa i W. J. Niemienowowa z OKB-16), które wraz z
kołyską stanowią zespół wahliwy, łoża, mechanizmu podniesieniowego,
mechanizmu kierunkowego, tarczy ochronnej, podstawy okrętowej, magazynu
amunicyjnego, instalacji pneumatycznej, układu chłodzenia oraz zdalnych
napędów nadążnych. Podstawa okrętowa o cylindrycznym kształcie mieści w
najniższej części wyposażenie: elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne,
a tuż nad nią - magazyn amunicji. Przestrzeń pomiędzy magazynem a ścianką
podstawy jest wykorzystywana do zrzutu łusek i ogniw. W podstawie
okrętowej, za pomocą łożyska osadzono łoże, będące zespołem obrotowym
zestawu. Od góry zestaw jest osłonięty tarczą ochronną w kształcie
kopuły, z otwieraną pokrywą w tylnej części.
Armata NN-30 (skrót od nazwisk konstruktorów, liczba 30 oznacza kaliber
armaty) to broń automatyczna, skonstruowana w układzie rewolwerowym,
działająca na zasadzie krótkiego odrzutu lufy i obsady zamkowej. Zasilana
jest z metalowych taśm rozsypnych o ogniwach otwartych. Armata składa się
z: lufy, obsady zamkowej, komory zamkowej, donośnika i urządzeń
oporopowrotnych. Zastosowano w niej dosyć oryginalne mechanizmy:
wyrzucający (wykorzystujący do wyrzucania łuski gazy prochowe pobierane
przy wylocie lufy) i dosyłający (pneumatyczny).
Wymienna lufa (z przewodem bruzdowanym) ma w części
wlotowej wymienną wkladkę, a na wylocie - komorę gazową-wzmacniacz
odrzutu. Przedłużenie lufy stanowi komora nabojowa z wkładką
uszczelniającą.
Lufa
jest otoczona płaszczem, wewnątrz którego jest przetłaczana ciecz
chłodząca. Z lufą połączono obsadę zamkową, mieszczącą: obrotowy blok
czterech komór nabojowych (w układzie rewolwerowym), układ chłodzenia
(wtłacza ciecz do komór nabojowych i przewodu lufy) oraz elektryczny
mechanizm odpalający. Blok komór nabojowych zapewnia ryglowanie przewodu
lufy oraz częściowe zsynchronizowanie operacji dosyłania naboju,
ekstrakcji łuski, strzału i chłodzenia komory nabojowej. Obrót bloku
komór nabojowych podczas ruchu zespołu odrzutowego jest wymuszany wskutek
współpracy rolki (umieszczonej na obrotowym pierścieniu) z wycięciem
kształtowym obsady zamkowej. Do nieznacznego wysunięcia łuski z komory
nabojowej służy stały wyciąg, znajdujący się w obsadzie zamkowej, a
wyrzucanie łuski odbywa się za pomocą gazów prochowych, doprowadzonych
przewodem z komory gazowej. Zespół odrzutowy zamocowano przesuwnie w
komorze zamkowej i połączono z nią za pomocą opornika hydraulicznego
(umieszczonego pod komorą zamkową) oraz dwóch powrotników sprężynowych
(usytuowanych nad płaszczem lufy). Powrotniki są wykorzystywane również do
pneumatycznego przeładowania armaty.
Do
komory zamkowej zamontowano dosyłacz pneumatyczny oraz donośnik typu
przesuwkowego. Przesuwaki są napędzane dźwigniami, których rolki
współpracują z wycięciami kształtowymi obsady zamkowej.
Do
naprowadzania armat na cel wykorzystuje się przelicznik balistyczny ze
stacją radiolokacyjną MR-104 Ryś lub celownikiem rakursowym WK. Do
strzelania stosuje się naboje zespolone z pociskami: odłamkowo-burzącymi
OF-83, burzącymi F-83 i przeciwpancernymi BR-83. Mosiężna łuska naboju
jest wyposażona w zapłonnik elektryczny.
Dane techniczne:
Masa zestawu -1905 kg; masa armaty NN-30 -
156 kg; masa zespołu obrotowego - 804 kg; masa zespołu wahliwego - 359
kg; dł. lufy: bez komory nabojowej - 1805 mm, z komorą nabojową - 2140
mm; dł. części prowadzącej przewodu lufy - 1897 mm; średnica łożyska
wieży 1350 mm; wysokość zestawu nad pokładem 1340
mm; odległość między osiami armat - 240 mm; dł. odrzutu - 92 mm; liczba
bruzd - 12; skok bruzd - 28 kalibrów; kąt ostrzału w płaszczyźnie:
poziomej - 360°, pionowej - od -12° do +87°; prędkość naprowadzania w
płaszczyźnie poziomej - 350/s, pionowej - 240/s; masa naboju - 1,066 kg;
masa pocisku - 0,354-0,360 kg; masa prochowego ładunku miotającego -
0,19 kg; prędkość początkowa pocisku - 1050 m/s; maks. ciśnienie gazów
prochowych podczas strzału-310 MPa; minim. szybkostrzelność praktyczna z
jednej armaty - 1000 strz. /min; liczba nabojów zestawu - 500 szt.;
zasięg ognia skutecznego - 4000 m; maks. zasięg pocisku bez
samolikwidacji - 6700 m, z samolikwidacją 5000 m.
|
